Interview met Mariska Overman en Rob Bruntink. + Winactie

Hallo lieve lezers van Bookstamel, Vandaag staat er weer een duo interview op de planning. Dit keer over een wel heel bijzonder boek. De auteurs die dit boek schreven zijn Mariska Overman en Rob Bruntink.

Mariska en Rob hebben als missie om de dood bespreekbaar te maken. Praten over de dood is in veel gevallen nog een taboe. Terwijl het juist heel belangrijk is om over dit soort onderwerpen te praten. Helaas weet ik dat als geen ander. 7 jaar geleden overleed mijn vader onverwachts. Mijn zus en ik moesten zijn uitvaart regelen. Maar eigenlijk wist niemand nou echt goed wat mijn vader graag zou willen.

Mijn moeder heeft helaas zwaar hartfalen. Zij heeft gezien hoe moeilijk wij het hadden met het regelen van mijn vaders begrafenis. Zij heeft dus een heel plan uitgeschreven van hoe zij haar einde voor zich ziet zodat wij ons daar nooit druk om hoeven te maken.

Maar dat is niet het enige want ken je dat gevoel dat je eigenlijk niet weet wat je moet zeggen tegen iemand die met verlies te maken heeft gehad? Over dit laatste gaat het nieuwste boek van Mariska Overman en Rob Bruntink. Het boek heet Ik weet niet wat ik zeggen moet. Hoe praat je over dood, verlies en rouw?. Tijd dus om deze auteurs eens wat vragen te gaan stellen.

Laat ik beginnen met de voor de hand liggende vraag. Waarom vinden jullie het zo belangrijk dat mensen over de dood praten?

Onder andere om te voorkomen dat mensen in situaties terechtkomen zoals je zonet zelf omschreef, rondom je vader. Vertellen wat je wensen zijn, bijvoorbeeld over de uitvaart, is een soort cadeau voor je naasten. Zij hoeven zich direct na een overlijden niet af te vragen wat de bedoeling is: begraven of cremeren, welke muziek moeten we draaien, had hij wensen over de kist, de genodigden, de bloemen, de locatie van de uitvaartdienst, et cetera. Als je er iets over hebt vastgelegd, zullen er ook minder discussies of meningsverschillen ontstaan. Andere voordelen van zo vroeg mogelijk over de dood praten zijn bijvoorbeeld: het brengt mensen dichter bij elkaar, het kan helpen belangrijke van onbelangrijke zaken in het leven te scheiden en het kan helpen toekomstige spijt (‘Had ik maar…’) te voorkomen.

In het nieuwe boek Ik weet niet wat ik zeggen moet. Gaat het vooral over wat je tegen iemand kunt zeggen na een overlijden. Heb je het zelf wel eens meegemaakt dat je niet zo goed wist wat je moest zeggen nadat iemand met verlies te maken had?

Jazeker (Rob). Ik kan me herinneren dat ik een uitvaart van mijn oom had, al meer dan twintig jaar geleden, en dat ik zijn zoon – mijn neef dus – sprak. Ik wilde wat meer zeggen dan alleen ‘gecondoleerd’, en voegde daar slechts aan toe: ‘Ik weet verder niet wat ik tegen je moet zeggen, want ik kan me niet voorstellen dat dat helpend kan zijn.’ Bij nader inzien nog niet eens zo heel verkeerd, maar destijds voelde ik me er erg machteloos hij. Het liefst had ik zijn vader met woorden weer terug naar het leven willen toveren.

Hoe zijn de tips in dit boek ontstaan? Waar haalde jullie de kennis vandaan?

Wij hebben samen Bureau MORBidee, een communicatie- en adviesbureau dat gespecialiseerd is in het levenseinde. We geven al de nodige jaren allerlei cursussen en scholingen. Daarnaast is één van ons twee – Rob – een journalist die heel veel over palliatieve zorg schrijft. Daardoor spreekt hij regelmatig mensen die ongeneeslijk ziek zijn. Of hun naasten. Tijdens zowel die journalistieke ervaringen als die trainingservaringen merkten we wat goede en minder goede manieren zijn om het gesprek over het levenseinde te beginnen. Rob heeft ook jarenlang als vrijwilliger in een hospice gewerkt. Mariska heeft naast de theoretische kennis ook ervaringskennis: ze verloor (naast nog wat andere verliezen) haar broertje door een ongeval toen ze 21 was (hij was 17), en haar moeder aan kanker in 2012 (ze was 65).

Voor kinderen is verlies natuurlijk extra moeilijk. In het boek staat ook een deel over praten met kinderen. Wat is het allerbelangrijkste dat je kunt doen als een kind met overlijden te maken krijgt?

We noemen in dat hoofdstuk een aantal kernbegrippen. Het belangrijkste is dat je open, eerlijk en duidelijk bent over wat er gaande is. Kinderen hebben meer door dan volwassenen vaak denken. En de fantasie van kinderen kan soms erger zijn dan de realiteit. Om dat te voorkomen is het goed ze – op hun eigen niveau – te informeren en/of te betrekken bij wat er aan de hand is. Denk nooit dat ze te jong zijn of het niet snappen, maar zoek contact op een manier die past bij de leeftijd, en wees eerlijk.

Met Bureau MORBidee proberen jullie de dood bespreekbaar te maken vinden jullie het zelf moeilijk om over de dood te praten.

Nee, geheel niet.

In het geval van mijn moeder wat ik hierboven vertelde weten we dat ze helaas geen 100 word met haar kwaal. Hebben jullie ook wel eens te maken gehad met mensen die weten dat ze niet heel oud worden? Wat is in zo’n geval belangrijk om te bespreken?

Ik (Rob) heb daar vooral beroepsmatig mee te maken. Belangrijke zaken om te bespreken zijn in ieder geval – los van de eerder genoemde uitvaartonderwerpen – haar wensen en gedachten over de laatste levensfase. Dan gaat het om vragen als: Waar wil je sterven, thuis of elders? Wil je te allen tijde gereanimeerd worden? Hoe denk je over euthanasie en palliatieve sedatie? Ook over ‘afscheid nemen’ kun je praten. Zijn er nog dingen die per se gezegd moeten worden? Wil je nog bepaalde dingen doen? Heb je een bucketlist? Zijn er rituelen die je belangrijk vindt? Komt het sterven nabij, dan zijn thema’s nog erg belangrijk die zijn samen te vatten in vier korte zinnetjes: het spijt me, ik hou van jou, vergeef me en dankjewel.

Mariska’s moeder overleed aan kanker toen ze 65 was, dat wisten we anderhalf jaar voor ze daadwerkelijk overleed. Ik (Mariska) vond het vooral belangrijk om uit te spreken dat we van elkaar houden en hoe belangrijk we voor elkaar zijn, naast de praktische zaken die onvermijdelijk zijn, zoals: wil je begraven worden, wie wil je uitnodigen voor de afscheidsdienst, et cetera.

Waarom is de dood vaak nog een taboe?

Het heeft vooral te maken met het wegduwen van de dood uit ons dagelijks leven. We zijn niet meer gewend ermee om te gaan. Dat maakt het tot een onderwerp waarover we liever niet nadenken of praten. We voelen er ons al snel machteloos door, of verdrietig, en dat gaan we het liefst zoveel mogelijk uit de weg. Logisch misschien, maar daar trekt de dood zich natuurlijk niets van aan. Die blijft, of we dat nou leuk vinden of niet. Soms zijn we ook bang dat we het over onszelf afroepen als we het erover hebben. Maar we kunnen wat dat betreft iedereen geruststellen: van praten over de dood is nog nooit iemand dood gegaan.

Wat hopen jullie in de toekomst met Bureau MORBidee allemaal nog te bereiken?

We willen het voor zoveel mogelijk mensen makkelijker maken om met elkaar over de dood te praten. We hebben het inmiddels met honderden mensen gedaan, en eerlijk gezegd hebben we nog nooit van iemand gehoord dat hij of zij er spijt van had om daarover te praten. We proberen mensen te stimuleren het gesprek met elkaar aan te gaan, bijvoorbeeld via het boek, maar ook met gesprekshulpen die we hebben gemaakt: kaartspellen en bierviltjes bijvoorbeeld. Kijk voor wat voorbeelden maar eens in de winkel van onze website, bureaumorbidee.nl.

Welke mensen zouden het boek Ik weet niet wat ik zeggen moet moeten lezen?

Eigenlijk iedereen die leeft, want vroeg of laat krijg je ermee te maken. Het boek bevat allerlei tips voor veel uiteenlopende situaties. Of de noodzaak om over de dood te praten – vanwege iemand in je omgeving die ongeneeslijk ziek is bijvoorbeeld, of vanwege iemand die een dierbare is verloren – nou aanwezig is of niet. Ook voor mensen die beroepsmatig te maken krijgen met stervenden en rouwenden, is het boek een aanrader.

Normaal sluit ik de interviews altijd af met een aantal dilemma’s maar dat vind ik in dit geval niet zo gepast. Wel mag ik namens Mariska Overman en Rob Bruntink een exemplaar van Ik weet niet wat ik zeggen moet weggeven.

Wat moet je doen om kans te maken op het boek.

– Omdat de missie van Rob en Mariska is de dood bespreekbaar te maken is de vraag om dit boek te winnen. Denk jij wel eens na over de dood?

– Verder gelden de standaard voorwaarden van de grote winactie die je hier terug kunt vinden.

Wil je nou direct dit boek gaan lezen dan kun je hem natuurlijk hier kopen.

Liefs, Melanie

Bookstamel

Al jaren lang lees ik heel veel boeken. Daarom ben ik uiteindelijk een blog begonnen waar ik mijn passie voor boeken deel.

Dit vind je misschien ook leuk...

32 reacties

  1. Marilyn Coene schreef:

    Of ik wel eens over de dood nadenk, ik moet wel, mijn man heeft 7 hemangiomen in nek en rugwervels en dat is enorm pijnlijk. Ook al hartinfarct gehad. Ik weet wat ik moet doen als het zover komt. En mocht ik eerst gaan dan weet hij ook wat ik wil.

  2. Jessie schreef:

    Ik denk dat veel mensen dat doen, zeker na een verlies van een dierbare dichtbij. Ik ben na het ziekbed en de dood van mijn vader er ook meer over gaan nadenken. Ik heb een lijstje voor als
    Er wat gebeurd. En ben er wat dat betreft heel
    Open Over.

    • Bookstamel schreef:

      Ik merk in mijn omgeving dat heel veel mensen niet over de dood durven te praten. Mijn schoonmoeder wil het er bijvoorbeeld echt niet over hebben. Mijn moeder heeft gelukkig een heel plan klaar liggen. Toen mijn vader overleed en wij niet wisten wat hij wilde was dat echt heel erg lastig. Mijn vriend weet ook precies wat ik wil als ik kom te overlijden en andersom ook.
      Bookstamel onlangs geplaatst…Interview met Petra Doom + WinactieMy Profile

  3. Shirley schreef:

    Ik loot mee. Ik denk wel eens over de dood. Hoe het zal zijn. Dan nu op aarde.
    Misschien beter leven na de dood.

  4. Astrid schreef:

    Helaas ben ik vaak met de dood geconfronteerd en ik ben er dus regelmatig mee bezig. Dat wordt helaas nooit makkelijker, dus dit boek zou wel een steun kunnen zijn.

  5. JN Kingma-Postma schreef:

    Ik loot graag mee. Ik denk vaak na over de dood. Ik geloof in het hiernamaals. Ook ben ik er niet bang voor. In 2015 verloor ik mijn zoon. Heel veel mensen zegden toe ons te blijven steunen. Maar velen keeren ons de rug toe. Ik begreep dat maar vond het wel pijnlijk.

  6. Nelly schreef:

    Als je van dichtbij geconfronteerd wordt met de dood, denk je zeker na over je eigen dood.

  7. Jolanda schreef:

    De laatste jaren mn ouders en partner verloren. Veel mensen weten niet goed hoe ermee om te gaan, je te steunen en vinden na een paar maanden wel dat het over zou moeten zijn. Als dat nog niet zo is, dan gaan vriendschappen roesten. Ik zou wel wat tips willen lezen.

  8. Willem de Wal schreef:

    Ik werd aan het eind van 2020 geconfronteerd met een sterfgeval in de familie, een oom van mij waar ik vaak op de racefiets langs ging voor een bakje, kwam thuis voelde zich niet goed en twee dagen later was hij er niet meer. Vooral ingrijpend in Corona tijd, dat drukt je wel met de neus op de feiten. Ik probeer nu veel aandacht te schenken aan mijn tante, haar het gevoel te geven dat er mensen om haar denken. Daarnaast ga je dan inderdaad wel nadenken over de dood en dat je je wensen op papier zet. Een testament opmaken is dan erg handig zodat je niet je nabestaanden laat gissen.

  9. Nanda schreef:

    Hoi Melanie, Rob en Mariska

    Kan nog net: Gelukkig Nieuwjaar.

    Zeker, denk ik na over de dood. Na mate je ouder wordt helemaal. En we hebben in ons leven er vaak mee te maken gehad.
    Al is het bijna 30 jaar geleden dat we onze zoon hebben verloren en gevreesd werd voor mijn leven. Sta je wel anders in het leven. Mijn man heeft 3 hartaanvallen over leeft.
    De dood is altijd aanwezig maar wij “jagen” hem weg.
    In 1 jaar tijd is m’n schoonmoeder, schoonzus en m’n vader overleden. Verdriet en angst kennen we wel.
    Soms praten we er over hoe je het graag zou willen hebben. En liedjes die we leuk vinden om te “horen” op onze begrafenis/crematie. Kijk, als het zover is, heb je geen idee omdat je met andere dingen bezig bent. Maar als het het van tevoren weet, neemt dit ook een last van je schouders af.

    Toen onze zoon was overleden kwam een buurvrouw op bezoek. Ze vond het vreselijk wat er gebeurt was. Ze zei ook dat ze niet wist wat ze moest zeggen. Dat begreep ik wel en zei” dat je er bent, J…. Dat zegt meer als duizend woorden.
    En zo zie ik het nog steeds. Je hoeft niets te zeggen, je aanwezigheid zegt het.
    Weet dat het moeilijk is om naar mensen toe te stappen die iemand net hebben verloren. Het blijft een drempel. Maar als je die eenmaal hebt overtreden dan gaat het stukken makkelijker.

  10. karin de graaf schreef:

    Ik denk regelmatig aan de dood. Je krijgt er of je nu wilt of niet toch mee te maken in je leven. Bij een lijdensweg zie ik de dood vaak als een verlossing, maar in andere gevallen vind ik deze wreed omdat ik dan vind dat het leven te snel is onderbroken.

  11. Kim schreef:

    Ja natuurlijk, niet alleen voor mezelf maar ook mijn ouders en zo! dus dit boek zal me zeker helpen in de toekomst, al hoop ik niet te snel

  12. Dina Neutel schreef:

    Herkenbaar onderwerp helaas. Ik doe graag mee om dit nogmaals te kunnen voorkomen.

  13. Jan schreef:

    Je vraagt je af iets wat altijd geleefd heeft en dan ineens niets meer, dat kan toch niet ? In wat voor wereld begeef je je dan ?

    • Angela schreef:

      Ik durf er eigenlijk niet over na te denken. Net voor de kerstdagen heb ik de diagnose borstkanker gekregen. Dat maakt me wel angstig. Maar nu eerst focus op herstel.

  14. Manuel schreef:

    Niet al te vaak want ik vind de dood iets ongrijpbaars. Natuurlijk zijn er momenten waarop het belangrijk is om erbij stil te staan, de nodige aandacht te geven, te verwerken en een plaatsje te geven. Maar daarna stop ik het graag weer wat verder weg!

  15. Monica schreef:

    Nadat mijn man in april en mei gedotterd is, denk ik nu wel meer na over de dood. Maar ook hoe mijn kinderen na de dood van een ouder verder zouden moeten gaan. Bij hun geboorte waren mijn man en ik al snel met het benoemen van een voogd en voogdes in “het geval het mis kon gaan met ons”. Eigenlijk realiseer ik mij nu, dat wij dus samen al over de dood aan het nadenken waren maar dan meer met de gedachte hoe het dan verder zou gaan met de kinderen.

  16. Lee-Ann schreef:

    Ik denk iedereen die in zijn omgeving iemand verloren is zelf ook wel eens over de dood nadenkt. Ikzelf ben er in ieder geval veel bewuster van geworden

  17. Anita te Gussinklo schreef:

    Ook ik denk wel na over de dood. 2 jaar geleden was mijn moeder er heel slecht aan toe.
    Ze heeft 3 weken in het ziekenhuis gelegen en gelukkig met een nieuwe hartklep er weer helemaal bovenop gekomen, dit jaar word ze 88
    Vorig jaar was mijn vader alweer 10 jaar overleden.

  18. Shiv Chin schreef:

    Jazeker denk ik daar wel eens over na. Vooral hoe het dan met mijn kinderen moet, wat er met al mijn spullen zal worden gedaan, of ik pijn zal voelen ….

  19. Marian B schreef:

    Ik denk dat iedereen wel eens over de dood na denkt. Ik in ieder geval wel, sinds ik kinderen heb vaker omdat ik het vreselijk vind om ze achter te laten en of alles wel goed geregeld is. Sinds de dood van mijn oma (de laatste van mijn grootouders) ben ik er ook bewuster mee bezig.

  20. Wijna Wagenaar schreef:

    Ik denk al van kind af aan aan de dood , mijn vader werkte als begrafenisondernemer , dus ben er mee opgegroeid .
    Later hielp ik mee met het afleggen van mensen en de uitvaart

  21. lottie schreef:

    Daar denk ik zeker aan, omdat ik met mijn werk daar vaak mee te maken krijg (verpleeghuis).

  22. Vivianne schreef:

    Ja. Ik heb mijn moeder veel te vroeg verloren aan kanker (net 62 jaar). Mijn vader heeft zijn 2e partner totaal onverwachts verloren (hartstilstand). Hij is nu bijna 80 jaar het gemis tekent hem. Zeker sinds Corona telt hij zijn dagen af….. Dit boek kan dan helpen er net wat makkelijker met hem over te praten, zonder dat het gelijk heel emotioneel hoef te worden.
    Daarnaast denk ik dat het ook een verrijking is voor mijn werk. Ik ben medium en spiritueel coach en heb dus veel te maken met overledene en hun nabestaanden en allerlei andere vormen van verlies en rouw (want niet alleen een sterfgeval zorgt voor rouw)
    Het lijkt me een mooi, interessant en helpend boek dat ik graag wil winnen

  23. Anneliese de Waal schreef:

    – Omdat de missie van Rob en Mariska is de dood bespreekbaar te maken is de vraag om dit boek te winnen. Denk jij wel eens na over de dood?
    Ja, daar denk ik wel over na, je moet alles geregeld hebben voor je uitvaart. En je verliest veel mensen om je heen dan denk je er extra over na.

  24. Esther Potters schreef:

    Ik denk heel veel na over de dood, zeker omdat ik in korte tijd heel veel dierbare ben verloren! Waar zullen ze nu zijn en zie ik ze zelf nog ooit wanneer ik er niet meer ben. Mijn moeder is al bijna 17 jaar dood. Mijn broer is in 2017 overleden en mijn vader in 2018. Ook mijn schoonouders zijn in 2016 en 2018 overleden dus
    je snapt wel dat het allemaal niet meevalt om dat te verwerken. Ik hoop dan ook kans te maken op dit boek over de dood, verlies en rouw!

  25. Majonne Twigt schreef:

    Wat ontzettend bizar dat ik dit boek gemist heb en wat fijn dat ik het nu ontdekt heb. Ik heb dagelijks te maken met dood in het verpleeghuis. Al bij de eerste kennismaking van een nieuwe bewoner hebben we het over de dood. Maar toch is het soms lastig in gesprek, juist omdat voor de ander dit geen alledaags gespreksonderwerp is.

  1. 6 januari 2021

    […] 3 Ik weet niet wat ik zeggen moet en het bestand met de deelnemers […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge